EU- en NL-beleidskader

EU- en NL-beleidskader

Europese Unie

Meer dan 15 jaar geleden is, op initiatief van en met Nederlandse kennis een start gemaakt binnen de Europese Unie om nieuwe en bestaande gebouwen energiezuiniger te bouwen en verbouwen. Sinds 2008 is in heel Europa een wet van kracht die het algemeen kader heeft geregeld. Op basis van een eerdere IPCC studie (IPCC 2007) heeft de Europese Commissie de ‘Roadmap for moving to a low-carbon economy in 2050’, opgesteld. Deze roadmap beschrijft de route naar een verlaging van 90-95% van de uitstoot van broeikasgassen in Europa in 2050, ten opzichte van 1990.
Hierbij is een sectoraal onderscheid gemaakt. Voor de gebouwde omgeving resulteert dit in een verlaging van de uitstoot van broeikasgassen met 88-91% in 2050 ten opzichte van 1990. Deze verlagingen zijn gebaseerd op maatregelen voortkomend uit bijvoorbeeld de European Performance of Building Directive (EPBD), maar ook de verduurzaming van energie-opwekkers draagt een steentje bij aan de verlaging van de broeikasgasemissies.

Nederland

Alle landen zijn sinds 2008 dus verplicht om hun wetgeving in overeenstemming te brengen met de Europese regels. Helaas ontbrak in de Nederlandse Tweede Kamer de politieke wil om de energieprestatie van bestaande gebouwen ook in Nederland aan de EU-regels te laten voldoen. Dat betekende dat de energierekening van bewoners én de belastingopbrengst maar bleef stijgen, en dat de regionale werkgelegenheid in de bouw- en installatiesector gigantisch zijn gaan schommelen, door o.a. de bouwcrisis. Veel praktisch opgeleide personen zijn werkloos geworden (ca. 80 duizend). In de afgelopen jaren is, door de aantrekkende nieuwbouw, het tekort aan personeel dan ook het grootste probleem geweest. Nu, door het jarenlang achterwege blijven van effectief beleid tot reductie van stikstof (uitstel naar toekomst en elders in de PAS-regeling, die door uitspraak van de Raad van State in 2019 niet meer mocht worden toegepast) en de PFAS-crisis (grondverzet, vervuiling) is er sprake van nieuwe uitstroom van werknemers in de voorbereidende sectoren voor bouw- en infrastructuur. Woningrenovatie kan in veel gevallen wél doorgaan, maar er zullen lokaal maatregelen moeten worden genomen om uitstoot van stikstof, en door overstap op elektrische voertuigen en krachtwerktuigen, door (bijna) energieneutrale en all-electric woningen op te leveren, bijdragen geleverd worden aan een stikstofvrije bouw en woonomgeving.

Voor bestaande huizen zijn er in Nederland nog steeds geen verplichtingen om deze energetisch te renoveren. Bij een renovatie van minstens 25% van de buitenschil of de waarde van de woning worden zouden volgens EU-regels de regels moeten gelden voor nieuwbouw. In Nederland wordt steeds weer gekozen voor nationale, regionale en sectorspecifieke convenanten. Dankzij het  nationaal energie-akkoord (2013) met verhuurders, bouwsector en overheden, zijn bewustwordingscampagnes en hoge doelstellingen tot 2023 afgesproken (die bij lange na overigens niet worden gehaald en hadden moeten leiden tot extra inspanningen in het klimaatakkoord. 

In het regeerakkoord in 2017 is de wens van Spaar het Klimaat voor een reductie van 1 Mton per jaar gehonoreerd, 7 Mton tussen 2023-2030. Helaas was de vreugde van korte duur, en is in het voorjaar van 2018 dit onderdeel van het regeerakkoord geschrapt en teruggebracht naar 3,4 Mton. Bij de beoordeling van het klimaatakkoord bleek daar nog maar 1,8 Mton van over te blijven over de hele periode. Zo is in twee stappen de doelstelling met 75% gereduceerd. De oorzaak van de verlaging van de doelstelling: volgens een EZK studie voorafgaande aan de start van de klimaattafels, zouden de kosten voor CO2-reductie in andere sectoren dan de gebouwde omgeving substantieel lager zijn per ton CO2. De oorzaak van het slechte cijfer van de maatregelen uit de Klimaattafel Gebouwde Omgeving liggen volgens de deelnemers van de klimaattafel Gebouwde omgeving aan het feit dat er eigenlijk nog onvoldoende concrete maatregelen zijn afgesproken. Na ruim een jaar praten is men er dus niet uitgekomen. 

Provincies en gemeenten

Met name voor provincies en gemeenten liggen er kansen om hier wél werk te maken.

Lees meer over de wet- en regelgeving energielabel & installatiekeuringen.